Interesting Facts Pashto (پښتو جالب معلومات) Telegram Channel Link

انسانان د سږو له لارې ساه اخلي خو مچۍ د بدن په اوږدو کې واړه سوری لري چې (Spiracles) ورته ويل کيږي، دا سوري اکسیجن مستقیم نسجونو ته رسوي، دا سیسټم حتی په نری هوا کې (چې له ۸۰۰۰ مترو لؤړوالي وروسته پيليږي) هم کار کوي.د شاتو مچۍ وزرونه په یوه ثانیه کې شاوخوا ۲۰۰ ځله رپيږي چې دا چټک حرکت مچۍ ته دا توان ورکوي چې په نری او يخه هوا کې هم پورته پاتې شي، خپل بدن ثابت وساتي او د اکسیجن کمښت جبران کړي.په ۸۸۴۸ متره لوړوالي کې هوا ډېره نرۍ او يخه وي، اکسیجن کم وي، په دومره لؤړوالي کې انسان د سخت تنفسي ستونزه پيدا کوي خو مچۍ بیا هم کولای شي هلته الوت وکړي ځکه چې ددوی بدن له اکسیجن څخه ډېره اغېزمنه استفاده کوي.کوچنی بدن د کمزوري نښه نده، اصلي ځواک په سیسټم او عزم کې وي. سبحان‌الله

زموږ بدن د طبيعي ساعت (Circidine Ritham) له مخې کار کوي، د انسان بدن او دماغ د سهار له ۷ بجو تر ۹ بجو پورې لا تر ډېره ستړی او په نيمه ويده حالت کې وي ځکه چې د خوب هورمون (Melatonin) په وینه کې لؤړ وي، شاوخوا د سهار له لسو بجو وروسته ددې هورمون کچه ښکته کېږي نو ذهن او بدن په فعاله کېدو پيل کوي.ډېر کسان د شپې پوره خوب نه کوي، که کار له ۸ بجو پيل شي نو د خوب کموالی یې د ورځې پر فعالیت اغېز کوي، د ۱۰ بجو پيل د دې فرصت ورکوي چې بدن لږ نور هم بېرته انرژي واخلي.

په ډېرو ټولنو کې انجونې هڅول کېږي ترڅو خپل مثبت احساسات ښکاره کړي خو نارينه تشويقېږي ترڅو جدي واوسي. له کوچنيوالي انجونو ته ويل کېږي چې "موسکۍ شه"، "چې کله موسکا کوې ښه ښکارې"، خو له هلکانو دا تمه نه کېږي نو دا عادت له ماشومتوبه پياوړی کېږي.د انجونو په بدن کې د اکسيتوسين په نامه هورمونونه زيات ترشح کېږي چې دا هورمونونه د مثبت احساساتو، ارامتيا او خوشحالۍ سره تړاو لري، دا هورمونونه د موسکا احساس پياوړی کوي، له انجونو تمه کېږي چې مهربانې، نرمې، خوشحاله او باادبه واوسي، دا تمې د دوی پر چلند اغېز کوي او انجونې هڅوي چې موسکا وکړي حتی که دننه ناراحته هم وي، انجونې زياته پاملرنه اړيکو ته کوي نو د اړيکو پياوړتيا لپاره، لکه د ملګرتيا يا روغې جوړې لپاره موسکا يوه مهمه وسيله ګڼي.

د ۲۰۲۴ کال د احصايې او د امريکا دGlobal Wealth Report له مخې په امريکا کې شاوخوا ۲۲.۷ ميليونه کسان داسې شتمني لري چې له ۱ ميليون ډالرو زياته ده يعنې د نړۍ له ټولو مليونرانو څخه شاوخوا ۴۰٪ سلنه يواځې ددې هېواد دي، دا شمېر د نړۍ تر ټولو لوى دی، دويم هيواد سویس او دريم هيواد چين ښودل شوی.د امريکا دا مليونران له بېلابېلو لارو بډايه شوي دي.د امريکا شتمني د نړۍ د شتمنۍ نيمه برخه (نږدې ۴۵٪) جوړوي، يو منځنی امريکايي مليونر شاوخوا د پنځه ميليونه ډالرو خالصه شتمني لري، پدې کې شاوخوا ۸۰٪ سلنه مليونران نارينه دي خو د ښځينه مليونرانو شمېر هم په چټکۍ سره مخ په زياتيدو دی.

غونډل چې په انګلیسي کې ورته Camel Spider یا Solifugae ویل کېږي د خلکو په منځ کې ډېری وخت د "زهري حشرې" په نوم پيژندل کيږي خو په حقیقت کې زهر نلري، ددې حشرې تر ټولو ځانګړې ځانګړتیاوې او حقیقتونه داسې دي:۱. د زهر نه لرل:غونډل هېڅ ډول زهرجنې غدې یا د زهر اچولو سیستم نلري، کله چې دا یو څوک چیچي نو یواځې د خپلو پیاوړو ژامو (Chelicerae) په مرسته د نسج پرې کولو توان لري, درد د چیچلو د ځواکمنو ژامو له امله وي نه د کوم زهر له امله.۲. د ژامو ځواک:د غونډل ژامې د بدن د اندازې په پرتله خورا لویې او قوي دي، دا ژامې کولای شي د حشراتو (لکه کوچني خزنده) بدن ټوټې کړي او حتا د چرګانو او چورګوړو هډوکو ته هم خورا زيان رسوي، که انسان وچيچي نو پوستکی يې ژوبلوي او د اوږد‌مهاله پاړسوب سبب ګرځي.۳. د انسان لپاره خطر:غونډل د انسان ژؤند ته ګواښ ندی، د چیچلو له امله یواځې شدید درد، دپوستکي سوری کېدل، وینه راتلل او کله ناکله د زخم عفونت منځته راتلای شي خو د کوم جدي ناروغي یا فلج سبب نه ګرځي، د صحرايي سیمو خلک عموماً له غونډل څخه ډارېږي ځکه چې ګړندۍ منډې وهي او د انسان سیوری تعقیبوي خو دا تعقیب د حملې لپاره نه بلکې د سیوري پ...

د ځينو څېړنو له مخې د کوکروچ وچ بدن (په ځانګړي ډول د هغه د "کرسټاليزي پروټینونو" برخه) تر ۶۵٪ سلنه پورې پروټین لري خو غؤښه چې موږ يې د معتبرو خؤړو له ډلې حسابوو او ډير ارزښت ورکوو يواځې ۳۵٪ سلنه پروټين لري. راځئ په تفصيل سره يې وڅيړو:۱. د کوکروچ (Cockroach) پروټین:د پروټین ترڅنګ پکې د امينو اسيډ بشپړه مجموعه (Essential Amino Acids) هم شته، يعنې هغه امينو اسيډونه چې انسان یې خپله نشي جوړولی او بايد د خوراک له لارې يې ترلاسه کړي د کوکروچ د خوړلو له لارې يې پوره کولای شي او دا پروټین ډېر متمرکز دي نو لږه اندازه يې هم زياته انرژي او غذایي ارزښت ورکوي.۲. د نړۍ د ځينو هيوادونو دوديز خواړه:د نړۍ په ځينو هېوادونو کې لکه هند، چين او تايلنډ کې خلک د کوکروچ له پروټین څخه د خوراکي سرچينو په توګه کار اخلي ځکه چې دا د کرنې او څاروي پالنې په پرتله لږه انرژي غواړي او ژر تکثر کوي.۳. د غؤښې پروټین:د غوښې د اوسط پروټینو اندازه د غوښې د ډول پورې تړلې ده (د غوایي غوښه، د چرګ غوښه، د پسۀ غوښه، د ماهي غوښه) دا ټولې غوښې په عمومي ډول ۳۰٪ تر ۳۵٪ سلنه پروټین لري، د غوښې پروټین هم د لوړ کيفيت پروټین ګڼل کېږي ځکه چې ټول مهم....

کچيرې کمپيوټر د انساني مغز په څېر د کار کولو وړتيا درلودای نو د چلولو لپاره به يې د يوې بشپړې کارخونې ځواک ته اړتيا وای. راځئ په تفصیل سره يې وڅېړو:۱. د انسان د مغز ځواک او ځانګړتیاوې:• د مغز حجرې (نیورونونه): انسان شاوخوا ۸۶ ميليارده نیورونونه لري او هر نیورون د زرګونو نورو حجراتو سره اړیکې لري، په ټولیز ډول د اړیکو شمېر يې تر ۱۰¹⁴ يا ۱۰¹⁵ پورې رسيږي.• د پروسس وړتیا: د مغز د موازي محاسبې (Parallel Processing) ځواک داسې اټکل کېږي لکه چې هره ثانیه کې تر ۱۰¹⁶ عمليات ترسره کړي، دا د ننني کمپيوټرونو په پرتله لا ډېر ځواکمن دی.• د انرژي مصرف: ددې لوی ځواک سره سره مغز یواځې شاوخوا ۲۰ واټه انرژي مصرفوي (لکه د یوه کوچني برقي بلب انرژي).۲. کمپيوټر او د مغز پرتله:• کمپيوټرونه: د نړۍ تر ټولو قوي کمپيوټرونه (لکه Fugaku په جاپان کې او Frontier په امریکا کې) کولی شي د مغز په څېر د پروسس نږدې کچه ته ورسېږي خو د هغوی انرژي مصرف ډېر زیات دی.• د انرژي مصرف: دغسې ماشينونه څو میګاواټه برېښنا ته اړتیا لري (۱ میګاواټ = ۱،۰۰۰،۰۰۰ واټه) دا دومره انرژي ده چې د زرګونو کورونو د ټولې برېښنا مصرف برابروي.• مقایسه: که د انسان...

پتنګان يواځې د خولې له لارې نه بلکې د پښو له لارې هم خؤند او کيميايي مواد پېژني، دا ځانګړنه د هغوی د ژؤندي پاتې کېدو، خوراک موندلو او د تخم ايښودلو لپاره ډېره مهمه ده. راځئ په تفصيل سره يې وڅيړو:د پتنګ د پښو خوند حس کولو ځانګړتیا:۱. کيمياوي حس (Chemoreception):پتنګان داسې ځانګړې حجرې لري چېGustatory) Sensilla) بلل کېږي، دا حجرې د پښو په پای کې په ځانګړي ډول مخې پښو کې شتون لري او د خوند او بوی موادو حس کولو توان لري، لکه په انسان کې د ژبې حجرې.۲. د نبات پېژندنه:کله چې پتنګ د نبات پاڼه باندې کښېني نو پښې يې د نبات د سطحې سره تماس نيسي، که دا نبات د هغه نوعې لپاره مناسبه غذا وي مثلاً نکتار یا د تخم ایښودو لپاره مناسبه پاڼه وي نو پتنګ دا په سمدستي ډول له خپلو پښو حس کوي، مثلاً ښځينه پتنګ پخپلو پښو د نبات ذايقه حس کوي او که مناسب وي نو هلته هګۍ (تخمونه) ږدي.۳. د نکتار موندل:که څه هم پتنګ نکتار د خولې برخې (Proboscis) له لارې څښي خو د پښو حس يې له مخکې خبر ورکوي چې دا ګل نکتار لري او که نه.۴. د بيوالوژيکي بقا لپاره ګټه:د خوند حس د پښو له لارې پتنګ ته دا اسانتيا ورکوي چې د زهري يا بې‌فایده نباتاتو ...

حتا که د رڼا په سرعت سره مزل وکړو، له لمریز نظام څخه په بشپړه توګه وتل لږ تر لږه ۲ کاله وخت نیسي. راځئ په تفصیل سره يې وڅيړو:۱. د لمريز نظام پراخوالی يا ستروالی:زموږ لمر د لمریز نظام منځګړتوب لري او تر ټولو ستره آسماني سياره ده، د لمریز نظام پای د اوورټ کلاوډ (Oort Cloud) په نوم سیمې پورې اړوند ګڼل کېږي، د اوورټ کلاوډ واټن له لمر څخه شاوخوا ۱ نوري کال دی (یعنې که د رڼا په سرعت سره مزل وکړو تر یو کال پورې وخت نیسي چې هلته ورسېږو).۲. د رڼا سرعت:د رڼا سرعت = ۳۰۰,۰۰۰ کیلومټره په ثانیه (km/s) دی، پدې سرعت کې د ځمکې او لمر تر منځ واټن (۱۵۰ میلیونه کیلومټره) چې په ۸ دقیقو کې ترسره کېږي.۳. له لمریز نظام څخه د وتلو وخت:که د رڼا په سرعت (Light speed) باندې مزل وکړو د پلوټو (Pluto) تر مدار پورې رسېدل به شاوخوا ۵ ساعته وخت ونیسي، د Heliopause (هغه ځای چې د لمر باد پای ته رسېږي او د کهکشان فضا پیليږي) پورې رسېدل به شاوخوا ۱۸ ساعته وخت ونیسي او د اوورټ کلاوډ تر پای پورې رسېدل به نږدې ۲ کاله وخت ونیسي، یعنې که د رڼا په سرعت سره په پرلپسې توګه حرکت وکړو یواځې له لمریز نظام څخه په بشپړه توګه د وتلو لپاره لږ تر ل...

په امريکا کې هره ورځ کابو ۲۳۰۰ ماشومان ورک کيږي، دا شمېره ډېره د اندېښنې وړ ده خو د ښۀ درک لپاره يې باید جزیات وڅېړو:۱. د ۲۳۰۰ ماشومانو د ورکیدو اټکل څه مانا لري؟د امریکا د عدلیې وزارت (U.S. Department of Justice) او د ماشومانو د ورکیدو ملي مرکز (National Center for Missing & Exploited Children – NCMEC) راپورونه ښيي چې هره ورځ شاوخوا ۲۰۰۰ تر ۲۳۰۰ د ورکو ماشومانو راپورونه ثبتېږي، ډېر یې ژر پیدا کېږي، د څو ساعتونو/ورځو دننه خو ځينې يې کلونه موده نيسي.۲. د ورکیدو علتونه:• کورنۍ شخړې او تېښته:ډېری ماشومان له کور څخه د تاوتریخوالي، ناوړه چلند یا د کورني فشار له امله تېښته کوي، د ورکیدو تر ټولو لویه سلنه همدې کټګوري پورې تړلې ده.• والدینو لخوا تښتونې (Parental Abduction):کله چې د ماشوم مور او پلار له يو بل څخه جلا شي يا طلاق واخلي نو دوی هڅه کوي چې ماشوم له يو بل څخه پټ کړي.• ناپیژاندو کسانو لخوا تښتونې:دا ډول پېښې کمې دي، په ټولو راپورنو کې شاوخوا ۱٪ سلنه خو ډېر خطرناک وي، ځکه د جنسي تېري یا وژنې امکان لري.• تصادفي ورکیدل:ماشوم د لوبو، سفر، یا ګډوډۍ له امله موقتي ورک شي.۳. د شمېرې پراخوالی او د ...

همپ‌بيک (Humpback Whale) یو له هغو سمندري‌ لويو کبانو څخه دي چې نه یواځې په قد او وزن کې ډېر لوی دي بلکې د خوړو مصرف یې هم حیرانونکی دی. راځئ دا موضوع په تفصیل سره وڅيړو:۱. بنسټیز معلومات:قد يې تر ۱۶ مترو پورې رسيږي، وزن يې ۳۰ تر ۴۰ ټنو ته رسيږي، عمر يې ۴۵ تر ۵۰ کلونو پورې یا زیات وي، دا نهنګان غټ ښکار نکوي بلکې کوچني سمندري ژوي خوري، تر ټولو زیات Krill (د میږو غوندې سمندري ژوي) او نور کوچني سمندري ژوي خوري لکه Sardines, Anchovies, Herring.۲. څرنګه خواړه خوري؟دا نهنګان د خوړو موندلو يوه ځانګړې طريقه لري، څو نهنګان یو ځای کار کوي دوی د هوا بلبلي له خولې خوشې کوي ترڅو کوچني کبان ددې بلبلو په شاوخوا کې بند کړي، کله چې کبان د بلبلو په حلقه کې بند شي نهنګان په خلاصه خوله له لاندې خوا پرې راځي او ټول کوچني کبان په یو ځل خوري.۳. د خوړو کچه:یو بالغ همپ‌بيک نهنګ هره ورځ ۱،۵ تر ۲ ټنه پورې خواړه خوري، دا خوراک په ځانګړي ډول د دوبي د مهاجرت پر وخت ډېریږي ځکه چې هغوی باید د ژمي لپاره چاغ شي.۴. خواړه ذخیره کول:دا نهنګان یواځې د دوبي په موسم کې خواړه خوري ځکه چې په قطبي سیمو کې خواړه ډېر وي، دوی د ژمي لپاره ...

د انسان د وينې د رګونو اوږدوالی د جوړښت له کبله ډېره حيرانوونکې ده. راځئ په تفصیل سره یې وڅيړو:۱. د انسان د رګونو ډولونه:په بدن کې د وينې د رګونو دری اساسي ډؤلونه دي:• شریانونه (Arteries): وینه د زړه څخه د بدن غړو ته رسوي.• وریدونه (Veins): وینه له غړو بېرته زړه ته راولي.• کپيلرونه (Capillaries): د رګونو تر ټولو نری جال دی چې حجرې او نسجونو ته اکسیجن او غذا رسوي.۲. د رګونو ټول اوږدوالی:د یوه بالغ انسان په بدن کې د ټولو رګونو ګډ اوږدوالی نږدې ۱۰۰ زره کیلومټره (تقریباً ۶۲۰۰۰ میل) اټکل شوی، دا شمېر د ټولو شریانونو، وریدونو او کپیلرونو ګډ حساب دی.۳. د ځمکې د چاپېریال سره پرتله:د ځمکې قطر شاوخوا ۴۰,۰۷۵ کيلومټره دی، که د انسان ټول رګونه په یو خط کې وغځول شي اوږدوالی يې د ځمکې شاوخوا څلور ځله تاوېږي (۴ × ۴۰,۰۰۰ = ۱۶۰,۰۰۰ کیلومټره)، دا یواځې د یوه انسان د رګونو اندازه ده خو که د څو انسانانو حساب وشي، اندازه به یې له تصور پورته وي.۴. ولې دا ممکن دی؟د انسان په بدن کې په زرګونو وړې ریشويي شبکې (کپيلرونه) شتون لري چې د هرې حجرې شاوخوا تاو شوي، د همدې له کبله د رګونو ټول اوږدوالی ډېر زیات دی که څه هم د ...

هغه څوک چې سهارنۍ (ناشته) خوري د ورځې په اوږدو کې په ذهني او فزیکي توګه ډېر فعال وي. راځئ چې تفصیل يې وڅيړو:۱. د مغز د انرژۍ سرچینه:مغز د بدن انرژۍ شاوخوا ۲۰٪ سلنه کاروي او د شپې د خوب پر مهال دا ذخیره مصرفېږي، سهارنۍ د ګلوکوز نوې سرچینه برابروي چې د تمرکز او فکر لپاره اړینه ده.۲. ښه تمرکز او یادښت:هغه زده کوونکي چې سهارنۍ خوري په درسونو کې ښه تمرکز کوي، د حافظې کچه یې لؤړه وي او د زده کړې وړتیا یې پیاوړې وي.۳. د مزاج ثبات:که څوک سهارنۍ ونه خوري، د وینې شکر ژر ټیټیږي چې پایله یې عصبانیت، ستړیا او خپګان وي خو سهارنۍ د مزاج تعادل ساتي.۴ فزیکي ګټې:• د انرژي لؤړه کچه: سهارنۍ د بدن د ورځني فعالیتونو لپاره لومړنۍ انرژي ده چې لدې پرته سړی ډېر ژر ستړی کېږي.• ښه متابولیزم (سوځېدنه): کله چې څوک سهارنۍ خوري د بدن د کالوري د سوځولو پروسه چټکېږي، که سهارنۍ ونه خوري بدن د انرژۍ سپما پیلوي او د وزن زیاتېدو لامل کېدای شي.• فزیکي فعالیت زیاتوي: ورزشکاران او کارګران چې سهارنۍ خوري د ورځې په اوږدو کې ځواکمن او فعاله پاتې کېږي.۵. د یوې سالمې سهارنۍ ځانګړنې:• پروټین (هګۍ، شیدې، مغزي مواد) چې د اوږدې مودې انرژي...

د انسان سترګه يو ځانګړی جوړښت لري چې د رڼا او رنګ درک کولو لپاره یې ځانګړې حجرې شتون لري، دا حجرې "Cones" یا مخروطي حجرې نومېږي. راځئ په تفصيل سره يې وڅيړو.۱. د رنګ درک کوونکې حجرې (Cones):په retina (د سترګې شاتنۍ برخه) کې دوه ډوله حسي حجرې شتون لري• ميلې حجرې (Rods): د کمې رڼا لپاره دي، رنګ نه درک کوي، یواځې تور، سپين او خړ رنګونه درک کولای شي• مخروطي حجرې(Cones): رنګونه درک کوي خو یواځې په روښانه رڼا کې ښه کار کوي.۲. د Cones (مخروطې حجرې) شمېر:د انسان په سترګه کې شاوخوا ۶ مليونه مخروطې حجرې شتون لري، دا حجرې دری ډوله دي چې هر ډول یې د رڼا بيلابيلې څپې او رنګونه درک کوي:• د S-Cones ابي رنګ درک کوي• د M-Cones شين رنګ درک کوي• د L-Cones سور رنګ درک کويد رنګ پېژندنه څنګه کار کوي؟کله چې رڼا سترګې ته ننوځي، دا مخروطې حجرې فعاله کېږي، هر Cone حجره یواځې یو ځانګړي رنګ‌ ته حساسه ده، دماغ دا دری ډوله معلومات سره یوځای کوي او له دې لارې موږ رنګونه درک کوو.مثلاً که هم‌مهاله L او M حجرې فعاله شي دماغ یې د ژیړ رنګ په توګه درک کوي.که د کوم انسان د cones حجرې په سمه توګه کار ونکړي، دا انسان د رنګ ړوندۍ...

هاني‌باجر (Honey Badger) د نړۍ په حيواناتو کې ترټولو زړه‌ور، نه ويرېدونکی او سرسخت حیوان ګڼل کېږي، ډېر خلک ورته د "ځنګل بې‌ويره جنګيالی" هم وايي. دلته يې تفصیل درته وړاندې کوم:۱. د زړه‌ورتيا شهرت:د هاني‌باجر په اړه د ګينيس رېکارډ کتاب کې هم راغلي چې دا د نړۍ تر ټولو نه ويرېدونکی حیوان دی، دا حيوان حتی د زمري، ليوه، مار او تمساح پر وړاندې هم د ځان دفاع کوي او په ډېرو حالاتو کې بريالی کېږي، کله چې خطر احساس کړي نه تېښته کوي او نه تسليمېږي بلکې حمله کوي.۲. بڼه او ځانګړنې:هاني‌باجر د منځني قد يو تي لرونکی حیوان دی چې اوږدوالی يې شاوخوا ۶۰ تر ۷۰ سانتي‌متره دی او وزن يې ۹ تر ۱۴ کيلوګرامه دی، د بدن رنګ يې په سر او شا باندې سپين او خړ دی خو د خېټې او غاړې لاندې يې رنګ تور دی، غاښونه او پنجې يې ډېرې قوي دي چې د ښکار او د ځان دفاع لپاره يې کاروي.۳. د ژؤند سيمې:هاني‌باجر د افريقا ډېری برخو، منځني ختيځ او د آسيا ځينو هېوادونو کې ژؤند کوي. دا په دښتو، ځنګلونو او د غرونو په لمنو کې ډېر ليدل کېږي.۴. د خوراک عادتونه:هاني‌باجر مېږيان، شات، کوچني څاروي، مرغۍ، د مرغانو هګۍ، ماران او د ځمکې لاندې کوچني ژوي خوري. ج...

بامبيرکۍ (Dragonfly) واځينۍ حشره ده چې د نړۍ په اوږدو کې له ۳۰۰۰ څخه زيات بيلابيل ښکولي رنګونه او ډولونه لري، دا حشرات د خپلو اوږدو وزرو، تېز الوت او ښکار د ځانګړې طريقې له کبله پېژندل کېږي. لاندې يې مهم تفصيلي ځانګړتياوې درته بيانوم:۱. د ډولونو او رنګونو تنوع:بامبيرکۍ له ۳۰۰۰ څخه زيات ډولونه لري چې هر ډول يې ځانګړې بڼه، رنګ او اندازه لري. رنګونه یې فلزي روښانه شين، سور، ژېړ، نيلي او تور رنګونو تر منځ وي، ډېری ډولونه يې د رڼا په زاويه کې رنګ بدلوي، يعنې کله شنه ښکاري او کله نيلي يا بنفشه‌يي.۲. فزيکي ځانګړتياوې:• وزرونه: دوه جوړې اوږده او نري وزرونه لري چې د يو بل څخه جلا خو همغږي الوت کوي.• سترګې: د سر ډېره برخه پوښي او نږدې ۳۰ زره وړې سترګې (Ommatidia) لري چې د ۳۶۰ درجې ليد وړتيا لري.• بدن: اوږد او نری بدن چې د هوايي توازن لپاره ځانګړی جوړښت لري.• اندازه: د ډولونو له مخې له ۴ سانتي مترو تر ۱۵ سانتي مترو اوږدوالی لري.۴. د ژوند دوره:د ژوند ډېره برخه د اوبو لاندې تېروي چې له څو مياشتو پورې دوام کوي، د اوبو لاندې د وړو کبانو، حشراتو او حتا کوچنيو غوړبڼو ښکار کوي، د پوستکي بدلولو (Molting) وروسته ..

د ساینسي څېړنو او طب د معلوماتو له مخې د لاس په واسطه خواړه خوړل د هاضمې پر پياوړتيا او د بدن د انزايمونو په زياتوالي کې ځانګړی رول لري. راځئ په تفصيل سره يې وڅيړو:۱. د حسي اعصابو فعالېدل:زموږ په ګوتو کې ډېر عصبي رېښې (Nerve Endings) شته، کله چې موږ خواړه په لاس کې نيسو دغه اعصاب دماغ ته پېغام لېږي چې بدن د خوړو د هضم لپاره تيار کړي، دا کار د لياړو جريان زياتوي او لياړو کې هاضمه کوونکي انزايمونه لکه (Amylase) فعاليږي.۲. د هاضمې د انزايمونو زياتوالی:د لاس پر مټ خواړه خوړل بدن ته يو ډول خبرتیا ورکوي چې خوړو ته د هاضمې اړين انزايمونه (Gastric Juices, Bile, Pancreatic Enzymes) زيات کړي، دا بهير د خوړو وېش او ماتول اسانه کوي.۳. د خوړو مناسب حرارت:د لاس په واسطه موږ د خوراک ګرمښت يا يخوالی ښه حس کولای شو، دا کار د معدې لپاره مهم دی ځکه ډېر ګرم يا ډېر يخ خوراک هاضمه دروندوي، د لاس له لارې موږ د بدن لپاره د مناسب حرارت خواړه خورو چې هاضمه پياوړې ساتي.۴. د مایکروفلورا (مفيد باکتریاوو) ملاتړ:زموږ په لاس کې ځینې طبيعي او مفيد مايکروبونه شته چې د بدن د هاضمې مایکروفلورا (Gut Microbiome) سره مرسته کوي، کله ...

تور مامبا (Black Mamba) د نړۍ ترټولو وېرؤنکو، ګړندی او زهرجنو مارانو څخه شمېرل کېږي، نوم یې که څه هم "تور" دی خو پوستکی يې تور ندی بلکې زیتوني شین، خړ نسواري او خړچک تور رنګ لري، نوم يې ځکه تور دی چې د خولې دننه تور رنګ لري، کله چې ځان تهدید احساس کړي خپله خوله پرانیزي او دننه خوله يې تور رنګ ښکاري.۱. ګړنديتوب:تور مامبا د نړۍ تر ټولو ګړندی مار بلل کېږي، سرعت يې د ځغاستې پر مهال تر ۲۰ کیلومتره په ساعت (۱۲ تر ۱۹ mph) پورې رسېږي، پدې سرعت سره له نورو ډېرو مارانو بيله ځانګرتيا لري ځکه په نړۍ کې زياتره ماران ورو حرکت کوي.۲. اندازه:د افریقا تر ټولو اوږد مار دی، اوږدوالی یې ۳ تر ۴ مترو پورې رسېږي خو عموماً ۲.۵ تر ۳ متره وي.۳. زهر:د نړۍ له تر ټولو زهرجنو مارانو څخه دی، زهر یې نیوروټاکسین (Neurotoxin) لري چې د عصبي سیستم پر فعالیت مستقیمه اغېزه کوي، که څوک وچیچي او ژر يې درملنه ونشي، په څو ساعتونو کې يې د مړینې لامل کېږي.۴. سلوک:په اصل کې ډېر شرميدونکی دی او د انسان سره مخامخ کېدل نه غواړي خو که ګوښه شي یا ځان په خطر کې احساس کړي، ډېر تېز برید کوي او څو څو ځله چیچل کوي، د خولې تور رنګ او د غاړې لؤړوالی ...

بامبو (Bamboo) د نباتاتو له جملې څخه د نړۍ تر ټولو چټک وده کوونکی نبات ګڼل کېږي. راځئ په تفصیل سره یې درته ووایم:۱. د بامبو پېژندنه:بامبو د واښو له کورنۍ څخه شميرل کيږي، که څه هم د ونې په څېر ښکاري خو په اصل کې واښه دي نه ونه، بامبو په نړۍ کې له ۱۰۰۰ څخه زیات ډولونه لري چې په ځانګړي ډول په اسیا، افریقا او سویلي امریکا کې ډېر موندل کېږي.۲. د ودې ځانګړتیا:بامبو د نړۍ تر ټولو چټک وده کوونکی نبات دی چې په یوه ورځ کې تر ۱ متر پورې وده کوي او تر ۳۰ مترو پورې لؤړيږي، د بامبو تنې د ځمکې لاندې له ریښو څخه په ناڅاپي ډول راټوکېږي او وروسته ډېره چټکه وده کوي.۳. د چټکې ودې لاملونه:• د حجراتو جوړښت:د بامبو حجرې له مخکې چمتو وي، یواځې اوبه جذبوي او غټېږي، له همدې امله د ودې بهیر يې چټک دی.• د فوتوسنتز ځواک:بامبو د C4 نباتاتو په څېر کار کوي، یعنې په لمر کې ډېر په ګړندۍ توګه انرژي تولیدوي.• غټې ریښې:دا ریښې تل په ځمکه کې نوي خواږه مواد ذخیره کوي چې د ودې لپاره کارېږي.۴. اقتصادي او چاپېریالي ارزښت:• ساختماني مواد:د بامبو ډنډ سخت او کلک دی، له همدې امله د کورونو، فرنیچر او د پلونو د جوړولو لپاره کارېږي.• د...